]]>
درگفتگو با دکتر فاطمه راکعی عنوان شد:
مقایسه میراث مشترک شعر ایران وجهان در انجمن شاعران ایران
سیپده نوری- آنچه می خوانید حاصل گفتگوی ما درباره مسایل حوزه نشر انجمن شاعران ایران با مدیر عامل این انجمن دکتر فاطمه راکعی می باشد. وی در این گفتگو به تشریح مسایل اجرایی و محتوایی پرداخته است که مرور می کنیم:
v در رابطه با اغاز کار انشارات داخلی و هدف از راه اندازی انتشارات بین المللی برای علاقه مندان ، صحبت کنید ؟
یکی از زمینه های فعالیت انجمن شاعران ایران و جهان ،انتشارات است که مسئولینت ان را از سال 87 که در انجمن به ثبت رسید به عهده دارم و نوع کتاب هایی که ما با نظر هیئت مدیره طی نشست های کارشناسی درباره انها تحقیق کردیم که چاپ و منتشر شود کتاب های شعر و درباره شعربود كه از سالهای اول تاسیس این کار را انجام و مجموعه اي را به صورت جنگ و اثار برجسته شاعران کشور منتشر کردیم ،كه اولین کتاب جنگي که در انجمن شاعران ايران منتشر شد درباره شخصيت والاي امام علي (ع) بود .
از سال 83 به فکر انتشارات بین المللی انجمن افتادم در همایش ها و کنگره های جهانی شعر که دعوت می شدم متاسفانه ملاحظه می شد اصلا شناختی نسبت به شعر معاصر ایران از نیما و صد سال اخیر وجود ندارد ؛ نه کتابی و نه جنگی وجود داشت ، و هیچ گونه معرفی در کار نبود ،گاهی شعرهای برخی از شاعران را بعضی از کشورها که مترجمان حرفه ای هم نبودند به ذوق و سلیقه خود ترجمه می کردند ،چند شعری را هم از شاعران معاصر ما از روی سلیقه و ذوق خود ترجمه کرده بودند اما هیچ کار هدفمند ،نظاممند، هماهنگ و تعریف شده ای در این زمینه وجود نداشت .
v چطور شد که گفتگوی شعر ایران و جهان را به انجمن پیشنهاد دادید ؟
هیئت علمی و موسس این انجمن از فرهیختگانی همانند قیصر امین پور ، ساعد باقری، مشفق کاشانی با همکاری محروم سید حسن حسینی و شاعرانی تاسیس شده که عموما دانشگاهی ،منتقد ، شاعرو تصحیلات بالای علمی در زمینه ادبیات داشتند یا اینکه استادانی با مطالعه بالا و پر دغدغه در زمینه شعر بودند و از شروع تاسیس انجمن دغدغه هایشان در رابطه با معرفی ادبیات فارسی و شعرای برجسته ایران به جهان بود .
ما از اول شروع کارهدفمان این بود در هرزمینه ای کارهای زمین مانده در مورد شعر را به انجام برسانیم ، ما خسته بودیم از همایش هایی که سالیانه فقط با هدف شعر خوانی انجام می شد اما سعی کردیم که با کارهای نو و نوع همایش ها و اموزش های جدید خلاء ها را پر کنیم در مورد انتشارات این کارها بسیار محسوس بود . به خصوص که آن سالها که ما انتشارات انجمن را راه اندازی کردیم نشر بین المللی در رابطه با شعر معاصر بسیار پراکنده و سلیقه ای بود بنابرین من پروژه گفتگوی شعر ایران و جهان را به انجمن پیشنهاد دادم با اینکه این پروژه ملی و بین المللی است ، انتظار داشتم نهاد های ذی ربط از این مسئله حمایت های مادی و معنوی بکنند ،من فکر می کردم نهاد های ذی ربط حمایت کنند و بعد دیدم چنین انگیزه ای ندارند و دراولویت هایشان نیست ما تصمیم گرفتیم درحد و قالب فعالیت های NGO به خاطر دغدغه ای که در این مجموعه حاکم بود ما تصمیم گرفتیم انجمن خود این کار را انجام دهد ، اما مدتی بعد توانستیم حمایت کوچکی را ازمعاونت فرهنگی وزارت ارشاد دریافت کنیم .
v درباره اولین کتابی که در زمینه ترجمه شعر فارسی منتشر کردید برای علاقه مندان توضییح دهید ؟
در مورد اولین کاری که به انجام رسیدباید بگویم که با شاعران هم فکر خودمان در هیئت مدیره و موسس که بیرون از انجمن شاعران ،افرادی برجسته در زمینه شعر و ادبیات و استادانی لایق هستند ،با استفاده از نظر خواهی انها گزیده ای از صد سال شعرمعاصر ایران را انتخاب و تهیه کردیم، درواقع در این گزیده چهره های خاص شعر کشور با یک بیوگرافی با عکس با حداقل سه شعر از انها که نماینده فکر ، سبک و ایده ال های انها است ، معرفی می شوند .
v آیا تحصیلات شما در زمینه ترجمه ،یکی از عواملی بود که به فکر ترجمه شعرمعاصر ایران به زبان های مختلف افتادید ؟
بله ،درواقع کتاب گزیده صد سال شعر معاصر که اماده شد به دلیل اینکه دانشگاهی هستم و در دوره لیسانس ترجمه خواندم و با گروه های مختلف مترجمی دانشگاه ها در ارتباط بودم بدین واسطه به تمام مترجمین برجسته کشور دسترسی داشتم و اگر در مورد زبانی مترجم واجد شرایط در ایران نبود از طریق رایزنی ها در سفارت خانه ها ، یا سفر هایی که انجام می دادم به این مسئله می پرداختم ، به خصوص زمانی که در مجلس ششم حضور داشتم یکی از دغدغه هایم پیدا کردن مترجمین توانا بود که یا شاعر باشند یا اینکه ترجمه شعر کرده باشند چون همان طور که می دانید ترجمه شعر یکی از مشکل ترین کار ها است زیرا قسمت های مهم شعردر ترجمه از دست می رود و ضمنا چون ما این گزیده را با هدف ترجمه انتخاب کردیم از شاعران ،شعر های قابل ترجمه تری را انتخاب کردیم و دست مترجم را در این امر باز گذاشتیم و خوشبختانه توانستیم این کار را مدیریت کنیم و تا امروز 12 کتاب ازاین سری از شعر معاصر ما به زبان های مختلف منتشر شده و هم اکنون نیز این گزیده ترجمه از شعرای معاصر به ده زبان عربی ،ترکی ،ایتالیایی اسپانیایی، المانی، انگلیسی ،فرانسه ، روسی و اردو هم زیر چاپ است .
v در رابطه با یکی دیگر از فعالیت های انتشارات ،یعنی معرفی شاعران جهان به ایران توضییح دهید ؟
فاز دوم این پروژه معرفی شعر جهان به ایران بود که ما توانستیم در محقق کردن این امر از شعر معاصر جهان به صورت هماهنگ و تعریف شده ، از طریق محققین و مترجمین دانشگاهی و غیر دانشگاهی که قبلا کارهایی خوبی در این زمینه انجام داده بودند کمک بگیریم، در این زمینه هم اکنون حدود چهار کتاب زیر چاپ است که به زبان های المانی به فارسی ،انگلیسی به فارسی و ایتالیایی به فارسی منتشر شده و تا اردبیشت ماه سال 89 در نمایشگاه بین المللی کتاب در اختیار علاقه مندان قرار می گیرد.
این پروژه به دلیل اینکه کار بزرگی است و هدف من این مسئله است که نتیجه این پروژه یک کار مقایسه ای و تطبیقی بین شاعران معاصر ایران و جهان باشد ودریابیم که مشترکات شاعران صد سال ایران و جهان چیست و ببینیم مشترکات و علایق شاعران برجسته و معاصر جهان به چه مسئله ای است ؛ فرض من بر این است که مهم ترین چیزی که در شاعران جدی که شعر جدی دارند و شاعرانی که هنر برایشان یک امر فانتزی نیست و صرفا هنر را برای هنر نمی دانند و شعر متعهدی دارند ونیز کسانی که شاعران متعهدی نبودند اما انسان های اندیشمند و شاعران خوبی بودند، علارغم تفاوت های فرهنگی و جغرافیایی که دارند این است که آنها دارای حساس ترین گیرنده های جهانی و نمایندگان خواسته ها، ارزو ها و ارمان های ملت های خود هستند، در واقع حرف اول من این است که این آرمان ها در بسیاری از شاعران جهان مشترک است و فراتر از آن محدوده جغرافیایی ملی است، این مشترکات معمولا محورش عدالت خواهی ، حق طلبی، خیر خواهی و عشق به انسان ،حیوان ، طبیعت و گیاه یک عشق فراگیر است و اندیشیدن خیلی جدی به زندگی مرگ و جدایی است ، که محورهای من بر اساس علایق و مطالعات پراکنده ای است که در این زمینه انجام دادم و در اخر این مقایسه در می یابیم شعر ها ی شاعران جهان بدون اینکه سفارشی یا تبلیغاتی باشند هرکدام حرف مشترکی برای گفتن دارند و امیدوارم که کار خوبی شود درواقع این کار مقایسه میراث مشترک شاعران ایران و جهان است، این گونه کارها چه در فلسفه ، ادبیات و رشته های علوم انسانی همانند پیامبران در صددند بدون اینکه داعیه ای داشته باشند حرف هایی را بزنند و شاعران هم درواقع یک نوع زبان شناسند .
در حوزه روش های زبان شناسی ، دغدغه اصلی و موضوع اصلی من در دوران دانشگاه ،بحث هرمونوتیک بود و فکر می کنم علاقه مند به این زمینه هستم و این پروژه بسیار جالب و مفیدی برای من است .
v درباره فعالیت های دیگر و کتاب های جدیدی که قرار است برای سال اینده در انجمن منتشر شود صحبت کنید ؟
داخل این پروژه فاز سومی هم وجود دارد از این جنگی که ازصد سال شعر معاصر ایران در آوردیم که حدود چهل شاعر عضو آن شدند و چهل شعر گزیده از آنها در این کتاب آمده است به عنوان مثال اگر قیصر امین پور جزء چهل شاعر است که شعر هایشان در جنگ آمده و به ده زبان ترجمه شده است برای اینکه بهتر شناسانده شوند شعرهایشان در دو مجلد به انگلیسی و عربی چاپ می کنیم چون این امر امکان پذیر نیست که از همه شاعران گزیده هایشان را به همه زبانها منشتر کنیم ما به دو زبان عربی برای جهان اسلام و انگلیسی که درواقع زبان بین المللی است منتشر می کنیم که نتیجه مقایسه نهایی به سالهای بعد موکول می شود و همچنین کتاب ادبیات زبانشناسی، استعاره نگاهی دیگر، نقد آثاردریدا پس از ساخت گرایان نوشته کوروش صفوی بسیار مهم بود که توسط انتشارات انجمن به چاپ رسید واز طرف دیگر یک محقق ایرانی روی صد سال شعر المانی کار و به فارسی ترجمه کرده که حدود چهار یا پنج جلد است که توسط انتشارات انجمن شاعران به چاپ رسیده است و همچنین باید بگویم که شاعران برجسته کشور گزیده آثار خود را قبل از اینکه به جای دیگری برای چاپ بدهند به انجمن شاعران ایران می سپارند .
v در رابطه با صدا و سیمای شاعر که یکی از تولیدات مهم انجمن است توضییح دهید ؟
ما غیر از انتشارات، تولیدات شعری داریم که به عنوان پروژه ای است که صرفا خودمان ارائه کردیم و تصویب شد،وآن صدا و سیمای شاعربود، خیلی از شاعران معاصر که آنها را در زمان درک کردیم شعرهایشان را با صدای خود نخواندند و ما با درک خلاء این مسئله بلافاصله توانستیم صدا و سیمای شاعران برجسته خود را تولید کنیم که درواقع ویژه ما است و جای دیگری انجام نشده و از افتخارات انجمن شاعران است . فیلم و صدای منوچهر آتشی و م آزاد را توانستیم بگیریم که از تولیدات و افتخارات انجمن است و همین طوردر بخش صدای شاعر توانستیم صدای استاد مشفق کاشانی و بسیاری از شاعران برجسته را تهیه تهیه کنیم . در این زمینه ، صدا و سیما خودش تولیداتی داشت و به دلیل اینکه هدف اصلی انجمن پر کردن خلاء ها است ما سعی کردیم یک کار مشترک با صدا سیما به انجام برسانیم که در واقع کار علمی و کارگردانی آن را ما انجام دهیم و چهار چوبی را که برای معرفی یک شاعر مفید است تهیه کنیم و من درخواست این امر را به صدا و سیما دادم و فعلا جوابی نگرفتیم و انجمن NGO است و این کار هزینه زیادی می برد درست است اهدافمان مهم است اما نمی توانیم هزینه کنیم ،اما نهاد های ذی ربط نباید بگزارند کاری را که ما برای آن اعلام امادگی کردیم روی زمین بماند و باید پاسخی در این زمینه بدهند .
]]>
