• دوشنبه 14 دیماه 1388 باقری: قواعد زائیده ی آثارند نه زاینده ی آثار

  قواعد زائیده ی آثارند نه زاینده ی آثار

  
  

  هفتمین جلسه "وزن و آهنگ در قالبهای نوین شعر فارسی" سه شنبه 8 دی ماه برگزار شد.
  ساعد باقری این جلسه را با مرور و یاد آوری جلسه ی هفته گذشته یعنی ویژگیهای شعر فروغ آغاز کرد. او گفت: بسیاری از نیمایی های فروغ به گونه ای است که به لحاظ اصول عروض کم و کاستی ندارد ولی اگر بخواهیم به صمیمت زبان آنها لطمه ای نخورد می توان آنها را به بصورت شعر آزاد خواند."
  باقری تاکید کرد: نظریه و قواعد زائیده‌ی آثارند نه زاینده‌ی آثار. در ابتدا اثری خلق می شود و سپس در بررسی ها و تحلیل ها قواعد و نظریات شکل می گیرند. او ادامه داد: اثر هنری را نمی توان به قواعد و نظریات محدود کرد، از طرفی هم هرگونه گریز از قواعد و اصول، نوآوری محسوب نمی شود.
  وی سپس به شعر سپهری و وزن در شعر این شاعر پرداخت. او سپهری را شاعری معرفی کرد که با تجربه های جدیدش موفق به ایجاد حرکت در شعر نیما شد. او یادآور شد که بسیاری راجع به سپهری دچار سوءتفاهم شده اند و برخی شعرهای نیمایی او را سپید خوانی کرده اند.
  باقری سپس ادامه داد: سپهری از سال 28 تاثیرپذیری خود از نیما را نشان داد. او از شاعران تیزهوشی است که شکل حرکت شعر نیمایی را دریافت و مختصات آن را به درستی شناسائی کرد. سپهری در کارهای ابتدائیش شاعری است اجتماعی که یکی از گونه های شعری پدید آمده تحت تاثیر جریان شعر نیمایی است. زیرا تصور من با توجه به غالب شعرهای او این است که وی ذاتی اجتماعی نداشته و نگاه او به هستی بیشتر در جستجوی رسیدن به کنه آفرینش است.
  ساعد باقری معتقد است: در برخی شعرهای آغازین، سپهری با نیما آمیخته است؛ به عبارتی نگاه سپهری با زبان نیما جمع شده است. او همچنین در برخی کارها غزل نیمایی کار کرده. با توجه به این که نیما معتقد بود در شعر نیمایی به قافیه اهمیت ویژه ای داده و آن را از عادت زدگی خارج کرده است. چه اگر جای قافیه قابل پیش بینی نباشد زنگ بیشتری خواهد داشت.شکل استفاده سپهری از قافیه نیز نیمایی وار است.
  سپهری در زندگی خوابها(1332) مستقیما از نیمایی به سپید رو آورده است که در شعرهای سپید او همچنان می توان سایه ی وزن و آهنگ را دید.
  در آوار آفتاب(1340) در کنار نیمایی ها همچنان سپید می گوید و یکی از ویژگیهای او در شعر سپید از لحاظ نحو زبان، سالم بودن جمله بندی هاست.
  سپهری همواره در جستجوی "طرحی نو درانداختن" برای خود و آزادانه حرف زدن است . او می کوشد به "خود" نزدیکتر شود.
  به زعم ساعد باقری "شرق اندوه" نقطه عطفی است در شعر سپهری. او در این مجموعه می کوشد پیشنهادی جدید در وزن ارائه کند. او در این مجموعه ریتم و طنطنه ی شعر مولانا را در وجهی امروزی استفاده می کند. او قصد نداشته ابزارش در این گونه شعر، غزل باشد. او در این "شرق اندوه" آزادتر از نیما برخورد کرده زیرا دقیقا مطابق بحر عروض شعر نگفته و مقیدتر از نیماست زیرا در شکل و ساختار کارش، پیروی از وزن را بیشتر می توان دید.
  اما این پیشنهاد او مورد توجه قرار نگرفت یا به عبارتی می توان گفت درک نشد. سپهری امیداوار بود بتواند ظرفی امروزی برای بیان عرفان باشد.
  باقری در انتها یادآور شد در قلمرو شعر نیمایی نگاه سپهری خاص خودش است. او با هوشیاری دریافته هویت و شناسنامه ای برای کار خود داشته باشد. او شاعری است متبحر در کشف لحظه های شهودی .