سه شنبه 1 دیماه 1388شعر را باید آموخت مثل موسیقی و نقاشی شعر را باید آموخت مثل موسیقی و نقاشی
ششمین جلسه ی آموزشی وزن و آهنگ در شعر نو سه شنبه گذشته در خانه شاعران ایران برگزار شد.
در این جلسه ساعد باقری توضیحاتی درباره ی شعر آزاد ارائه داد و سپس به تحلیل و بررسی برخی شعرهای شاملو پرداخت.
باقری عنوان داشت: برخی حضور هر گونه وزن و آهنگ را مانعی برای تلقی یک شعر به عنوان شعر آزاد می دانند و به عبارتی شعر آزاد را، آزاد از هر قید و بندی تلقی می کنند. اما منظور ما از شعر آزاد، حد فاصل شعر نیمایی و شعر سپید است که به شکل مصداقی می توان گفت حد فاصل شعرهای نیما و شعرهای سپید شاملو. شعر آزاد یعنی صرفنظر کردن از ابتدای یا انتهای یک وزن و یا از وزنی به وزن دیگر رفتن.
ساعد باقری دو وزن را به عنوان اوزان معمول در شعر آزاد نام برد و گفت : برای تحلیل شعر آزاد حتی اگر عروض را به خوبی نشناسیم شناختن این دو وزن کافی است تا در برسی این نوع شعر به ما کمک کند. او این دو وزن را
ساقی به نور باده برافروز جام ما مستفعلن فعلاتن مستفعلن فعلات
و به نور باده برافروز جام ما ساقی مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلات
معرفی کرد و یاد اور شد که این دو وزن از وزن هایی هستند که قابلیت همپوشانی دارند.
باقری اخوان و شاملو را شاگردان خلف نیما برشمرد و افزود: این دو تن نه تنها راه نیما را ادامه دادند بلکه ظرفیت های دیگری از شعر نیمایی را به نمایش گذاشتند. وی اخوان را در وجوهی شبیه ترین شاعر به نیما دانست که از نیما سختگیرتر و به برخی اصول پایبندتر بوده است و شاملو نیز در هر قالب تجربه های خوبی دارد و شاعری است که با اینکه در برخی شعرهای سپید خود تلاش می کند از حد آهنگ فراتر رود ولی بازهم به سراغ شعر کلاسیک بازگشته است.
ساعد باقری شاملو را یک نمونه ی بی نظیر در سیر طبیعی تاثیر گرفتن و تاثیر نهادن بر ماجرای وزن و آهنگ در قالب های نوین دانست و تاکید کرد با توجه به این موضوع که شاملو قله نشین شعر سپید است حتی اگر شعرهای سپید او نبودند شعرهای نیمایی اش به سبب توسع دادن به ظرفیت شعرهای نیمایی او را جاودانه می کرد.
او اذعان داشت که تنها آزادی طلبی های شاملو درک شده و نه آنچه از خود شعر گفته است. شاملو نشان داده در غالب شعرهایش به شعریت شعر بسیار توجه دارد و همانظور که خودش می گوید "شعر امروز را گرفتهاند اما نیاموخته اند و با آن برخوردی سرسری و آلامد دارند. شعر را باید آموخت همانطور که نقاشی و موسیقی را."
باقری ادامه داد: شاملو طبیعی ترین شکل برخورد با وزن را داشته و هیچگاه احساس نمی شود برای وزن فلان شعر نقشه ای کشیده است. شاملو همچنین از قوافی به شکل مثنوی بیشتر از دیگر شاعران استفاده کرده است. گاهی برخی شعرها ظاهری شبیه غزل یا چهارپاره دارند که انتظام درونی این شعرها بیشتر از انتظام بیرونی آنهاست.
ساعد باقری توضیح داد: برخی شاعران شعرهای خود را آنگونه که وزن ایجاب می کند سطربندی می کنند و برخی دیگر به سطربندی بر اساس معنا مقیدند حتی اگر شعر نیمایی باشد.که بعضی به اشتباه و تقلید تصور می کنند که تکه تکه بودن شعر دلیل بر نو بودن آن است. شاملو از آن دسته شاعرانی است که سطربندی شعرهایش را معنایی انجام می دهد.در نتیجه باید دقت داشت که با خوانش نادرست، شعر را دچار اشکال نکرد.
سپس تاکید کرد که شاملو متون کهن را خوب خوانده و اصطلاحات را شناخته و ظرفیت های زبان را به خوبی می دانسته است.
وی در پایان به کسانی که شعر سپید را رهایی کاملا از وزن می دانند یادآور شد که اگر شاملو را نمونه شعر سپید می دانیم باید گفت که با توجه به شعرهای او، شعر سپید رهایی کامل از وزن نیست.
لازم به ذکر است که اولین جلسه این دوره ی آموزشی در ماه دی،سه شنبه آینده در محل خانه شاعران ایران برگزار می گردد.
