• شنبه 21 آذرماه 1388شب یلدا در سخن شاعران

  

  
  
  

  شب یلدا در سخن شاعران

  
  

  در فرهنگ عاميانه‌ی مردم، شب يلدا و شب چله، شب دوستی است. شب بار عام و کارهای خيريه است. مردم ايران که اکثراً کشاورز يا دام‌دار بوده‌اند، آموخته‌اند تا سرمای زمستان را بهانه‌ای برای دورهم جمع‌شدن و جشن به پايان رساندن يک سال زراعی بدانند. ليکن در فرهنگ ادبی و رسمی کشورمان، يلدا اغلب چهره‌ی تاريک و خشن شبی طولانی است. شبی که عشاق به انتظار به سرآمدن آن هستند. طولانی و تاريک بودن يلدا استعاره‌ ايست برای فراق جان‌کاه معشوق، تنهايی و انتظار وصال و گاه گيسوی سياه و بلند يار. و حال چندبيتی در اين مضمون می‌خوانيم:
  

  
  حافظ:
  صحبت حکام، ظلمت شب يلدا است
  نور ز خورشيد خواه بو که برآيد
  
  سعدی:
  هنوز با همه دردم اميد درمان است
  که آخری بود آخر شبان يلدا را
  
  
  اوحدی:
  شب هجرانت ای دلبر، شب يلدا است پنداری
  رخت نوروز و ديدار تو عيد ماست پنداری
  
  
  خاقانی:
  تو جان لطيفی و جهان جسم کثيف
  تو شمع فروزنده و گيتی شب يلدا
  
  
  عنصری:
  چون حلقه ربايند به نيزه، تو به نيزه
  خال از رخ زنگی بربايی شب يلدا
  
  
  منوچهری:
  نور رايش تيره‌شب را روز نورانی کند
  دود چشمش روز روشن را شب يلدا کند
  
  
  مسعود سعد:
  کرده خورشيد صبح ملک تو
  روز همه دشمنان شب يلدا
  
  
  ناصرخسرو:
  او بر دوشنبه و تو بر آدينه
  تو ليل قدر داری و او يلدا
  
  
  هم‌چنين ارتباط عيسی مسيح با اين شب در اشعار امير معزی و سنائی غزنوی مشهود است.
  
  امير معزی:
  ايزد دادار، مهر و کين تو گويی
  از شب قدر آفريد و از شب يلدا
  زان‌که به مهرت بود تقرب مومن
  زان‌که به کينت بود تفاخر ترسا
  
  
  سنائی غزنوی:
  به صاحب‌دولتی پيوند اگر نامی همی جويی
  که از يک چاکری عيسی چنان معروف شد يلدا
  
  
  سيف افرنگی:
  سخنم بلندنام از سخن تو گشت و شايد
  که درازنامی از نام مسيح يافت يلدا